Trong thực tế, khi Nhà nước thu hồi đất, người sử dụng đất thường được nhận một khoản tiền bồi thường tương ứng với giá trị quyền sử dụng đất bị thu hồi. Đây có thể là tài sản lớn, mang ý nghĩa kinh tế quan trọng đối với gia đình.
Vì vậy, một vấn đề pháp lý được nhiều người quan tâm là: giá trị bồi thường về đất khi bị thu hồi có được lập di chúc để lại cho người thừa kế hay không?
TIỀN BỒI THƯỜNG KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CÓ ĐƯỢC ĐỂ LẠI THEO DI CHÚC?
Theo Án lệ số 34/2020/AL về quyền lập di chúc đối với giá trị bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, có thể xác định rằng khi đất bị thu hồi và được bồi thường bằng tiền, thì:
– Quyền sử dụng đất đã chuyển hóa thành giá trị tiền tệ;
– Người sử dụng đất hợp pháp vẫn giữ quyền định đoạt đối với giá trị này.
Điều này có nghĩa:
– Việc chuyển từ đất sang tiền không làm mất quyền sở hữu và quyền định đoạt tài sản của người sử dụng đất;
– Người có quyền sử dụng đất vẫn có quyền lập di chúc đối với khoản tiền bồi thường.
Căn cứ pháp lý quan trọng: Theo Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015 quy định di sản bao gồm:
– Tài sản riêng của người chết;
– Phần tài sản của người chết trong khối tài sản chung.
Do đó, tiền bồi thường khi đất bị thu hồi được xác định là tài sản của người có quyền sử dụng đất. Nếu người này chết thì khoản tiền đó trở thành di sản thừa kế hợp pháp.
TRÁNH TRANH CHẤP TIỀN BỒI THƯỜNG THU HỒI ĐẤT NHƯ THẾ NÀO?
Tranh chấp liên quan đến tiền bồi thường đất thường phát sinh khi:
– Không rõ ai là người có quyền nhận tiền;
– Mâu thuẫn giữa các đồng thừa kế;
– Có di chúc nhưng không rõ phạm vi tài sản;
– Hoặc chưa hoàn tất thủ tục pháp lý.
BƯỚC 1: XÁC MINH THÔNG TIN VÀ THU THẬP HỒ SƠ
Trước khi giải quyết tranh chấp, cần xác định rõ:
– Khoản tiền bồi thường có phải di sản hay không;
– Chủ thể được hưởng bồi thường.
Hồ sơ cần thu thập bao gồm:
– Quyết định thu hồi đất;
– Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;
– Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
– Di chúc (nếu có);
– Giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế.
Đây là cơ sở quan trọng để chứng minh quyền lợi và yêu cầu Tòa án giải quyết nếu có tranh chấp.
BƯỚC 2: THƯƠNG LƯỢNG, THỎA THUẬN GIỮA CÁC ĐỒNG THỪA KẾ
Thương lượng là phương thức ưu tiên trong giải quyết tranh chấp thừa kế vì:
– Tiết kiệm thời gian, chi phí;
– Giữ gìn quan hệ gia đình;
– Chủ động phương án phân chia tài sản.
Lưu ý khi thương lượng:
– Cần có đầy đủ tài liệu chứng minh quyền thừa kế;
– Nên có sự hỗ trợ của luật sư để đảm bảo tính pháp lý;
– Thỏa thuận nên lập thành văn bản và công chứng để tránh tranh chấp sau này.
Trường hợp đạt thỏa thuận, các bên vẫn phải thực hiện thủ tục công chứng văn bản phân chia di sản để làm căn cứ nhận tiền bồi thường.
BƯỚC 3: KHỞI KIỆN TẠI TÒA ÁN NẾU CÓ TRANH CHẤP
Nếu không thể thương lượng, các bên có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết.
Thẩm quyền giải quyết: Theo khoản 5 Điều 26 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 quy định tranh chấp thừa kế thuộc thẩm quyền của Tòa án.
Tòa án có thẩm quyền thường là Tòa án nơi có bất động sản hoặc nơi cư trú của bị đơn.
Hồ sơ khởi kiện gồm:
– Đơn khởi kiện (mẫu 23-DS);
– CCCD của các bên;
– Giấy chứng tử;
– Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
– Di chúc (nếu có);
– Quyết định thu hồi đất, phương án bồi thường;
– Tài liệu chứng minh quan hệ thừa kế;
– Các chứng cứ liên quan khác.
Quy trình giải quyết tại Tòa án
Bước 1: Nộp đơn khởi kiện
Nộp trực tiếp, qua bưu điện hoặc trực tuyến.
Bước 2: Thụ lý vụ án
– Tòa án xem xét hồ sơ;
– Yêu cầu nộp tạm ứng án phí;
– Ra quyết định thụ lý.
Thời hạn giải quyết
– Sơ thẩm: 04 tháng (có thể gia hạn 02 tháng);
– Phúc thẩm: 02 tháng (có thể gia hạn 01 tháng).
KẾT LUẬN
Có thể khẳng định rằng:
– Giá trị bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất có thể được lập di chúc hợp pháp;
– Khoản tiền bồi thường được xem là tài sản của người sử dụng đất và trở thành di sản khi người đó qua đời;
– Việc chia thừa kế có thể thực hiện bằng thỏa thuận hoặc thông qua Tòa án nếu có tranh chấp.
Do đó, người dân hoàn toàn có quyền định đoạt khoản tiền bồi thường thông qua di chúc, miễn là đáp ứng điều kiện hợp pháp theo Bộ luật Dân sự.
BẠN ĐANG CẦN HỖ TRỢ PHÁP LÝ?
Mọi thông tin trong bài viết đều được tham vấn chuyên môn bởi Luật sư Trần Duy Huy. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về đất đai, ly hôn – quyền nuôi con hoặc các vụ án hình sự, hãy liên hệ ngay để được hỗ trợ kịp thời:
- Hotline/Zalo: 0369151515
- Website: LuậtsưHuy.vn | LUẬTSƯ.NET
Văn phòng làm việc:286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, TP.HCM
