Trong những năm gần đây, tình trạng lừa đảo chiếm đoạt tài sản diễn biến ngày càng phức tạp với nhiều thủ đoạn tinh vi, từ giả danh cơ quan chức năng, kêu gọi đầu tư tài chính, lừa chuyển khoản đến lợi dụng mạng xã hội để chiếm đoạt tài sản của người dân. Đây là hành vi nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm trực tiếp đến quyền sở hữu tài sản được pháp luật bảo vệ.
Hiện nay, hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản được quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017. Trong đó, khoản 4 Điều 174 là khung hình phạt nghiêm khắc nhất đối với tội danh này, với mức án cao nhất lên đến tù chung thân.
LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN LÀ GÌ?
Theo quy định của Bộ luật Hình sự, lừa đảo chiếm đoạt tài sản là hành vi dùng thủ đoạn gian dối nhằm làm cho người khác tin tưởng và tự nguyện giao tài sản cho người phạm tội, từ đó chiếm đoạt tài sản đó một cách trái pháp luật.
Điểm đặc trưng của tội danh này là hành vi gian dối phải có trước khi người bị hại giao tài sản. Thủ đoạn gian dối có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức như đưa thông tin giả, giả danh cá nhân hoặc tổ chức, tạo dựng hồ sơ, giấy tờ không có thật, hoặc dựng lên các giao dịch nhằm tạo lòng tin để chiếm đoạt tài sản.
YẾU TỐ CẤU THÀNH TỘI LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN
Về chủ thể: Người thực hiện hành vi phạm tội phải từ đủ 16 tuổi trở lên và có năng lực chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.
Về khách thể: Tội phạm xâm phạm trực tiếp đến quyền sở hữu tài sản của cá nhân, tổ chức được pháp luật bảo vệ.
Về mặt chủ quan: Người phạm tội thực hiện hành vi với lỗi cố ý trực tiếp. Tức là họ nhận thức rõ hành vi gian dối của mình là trái pháp luật, thấy trước hậu quả chiếm đoạt tài sản nhưng vẫn mong muốn hậu quả đó xảy ra.
Về mặt khách quan: Người phạm tội có hành vi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của người khác.
Theo quy định hiện hành, giá trị tài sản bị chiếm đoạt từ 2 triệu đồng trở lên thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Trường hợp dưới 2 triệu đồng nhưng đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc có tiền án về hành vi chiếm đoạt tài sản mà chưa được xóa án tích thì vẫn có thể bị xử lý hình sự.
MỨC PHẠT CAO NHẤT THEO KHOẢN 4 ĐIỀU 174 BỘ LUẬT HÌNH SỰ
Khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự quy định phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân:
– Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên;
– Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.”
Như vậy, đây là khung hình phạt cao nhất của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, với mức hình phạt có thể lên đến tù chung thân nếu thuộc một trong các trường hợp chiếm đoạt tài sản có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên; Hoặc lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh hoặc tình trạng khẩn cấp để thực hiện hành vi lừa đảo.
Trong thực tiễn xét xử, Tòa án sẽ căn cứ vào tính chất, mức độ hành vi phạm tội, hậu quả gây ra, số lượng bị hại, phương thức thủ đoạn phạm tội và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ để quyết định hình phạt cụ thể.
DÙNG THỦ ĐOẠN TINH VI, XẢO QUYỆT CÓ PHẢI TÌNH TIẾT TĂNG NẶNG?
Theo điểm m khoản 1 Điều 52 Bộ luật Hình sự, hành vi “dùng thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt” là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự.
Tuy nhiên, đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, yếu tố gian dối, thủ đoạn tinh vi đã là dấu hiệu đặc trưng cấu thành hoặc định khung hình phạt của tội phạm này. Do đó, theo khoản 2 Điều 52 Bộ luật Hình sự, nếu tình tiết đó đã được sử dụng để định tội hoặc định khung thì không được tiếp tục sử dụng làm tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự.
Nói cách khác, việc sử dụng thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông thường sẽ không được tính thêm là tình tiết tăng nặng nếu đã được xem xét trong cấu thành hoặc khung hình phạt của tội danh.
CẢNH GIÁC TRƯỚC CÁC THỦ ĐOẠN LỪA ĐẢO HIỆN NAY
Hiện nay, nhiều đối tượng lợi dụng công nghệ cao, mạng xã hội, ứng dụng ngân hàng hoặc tâm lý nhẹ dạ của người dân để thực hiện hành vi lừa đảo với thủ đoạn ngày càng tinh vi. Không ít trường hợp bị chiếm đoạt số tiền lên đến hàng tỷ đồng.
Do đó, người dân cần nâng cao cảnh giác trước các lời mời đầu tư lợi nhuận cao, yêu cầu chuyển tiền, cung cấp mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc các giao dịch không rõ nguồn gốc. Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo, cần nhanh chóng trình báo cơ quan công an để được hỗ trợ và xử lý theo quy định pháp luật.
BẠN ĐANG CẦN HỖ TRỢ PHÁP LÝ?
Mọi thông tin trong bài viết đều được tham vấn chuyên môn bởi Luật sư Trần Duy Huy. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về đất đai, ly hôn – quyền nuôi con hoặc các vụ án hình sự, hãy liên hệ ngay để được hỗ trợ kịp thời:
- Hotline/Zalo: 0369151515
- Website: LuậtsưHuy.vn | LUẬTSƯ.NET
Văn phòng làm việc: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, TP.HCM
