Trong thực tế, ngày càng nhiều người Việt Nam định cư ở nước ngoài vẫn có quyền thừa kế nhà đất tại Việt Nam khi cha mẹ, ông bà qua đời. Tuy nhiên, một vấn đề pháp lý thường gây vướng mắc là: người Việt Nam định cư ở nước ngoài có được đứng tên Sổ đỏ khi nhận thừa kế hay không?
Bài viết dưới đây sẽ phân tích rõ quy định pháp luật để xác định quyền và thủ tục liên quan.
CĂN CỨ PHÁP LÝ XÁC ĐỊNH QUYỀN THỪA KẾ
Quyền thừa kế của cá nhân được xác định theo Bộ luật Dân sự 2015, cụ thể:
– Thừa kế theo di chúc: căn cứ nội dung di chúc hợp pháp;
– Thừa kế theo pháp luật: căn cứ Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015.
Như vậy, người Việt Nam định cư ở nước ngoài vẫn có quyền hưởng di sản thừa kế nếu:
– Được chỉ định trong di chúc hợp pháp; hoặc
– Thuộc hàng thừa kế theo quy định pháp luật.
NGƯỜI VIỆT NAM ĐỊNH CƯ Ở NƯỚC NGOÀI CÓ ĐƯỢC ĐỨNG TÊN SỔ ĐỎ KHÔNG?
“Sổ đỏ” là cách gọi thông thường của Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, là chứng thư pháp lý xác nhận quyền sử dụng đất theo khoản 21 Điều 3 Luật Đất đai 2024.
Theo khoản 3 Điều 3 Luật Quốc tịch Việt Nam 2008 quy định người Việt Nam định cư ở nước ngoài bao gồm:
– Công dân Việt Nam;
– Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài.
Theo Luật Đất đai 2024, quyền đứng tên Sổ đỏ của nhóm này được chia thành 2 trường hợp:
TRƯỜNG HỢP 1: ĐƯỢC ĐỨNG TÊN SỔ ĐỎ KHI NHẬN THỪA KẾ
Người Việt Nam định cư ở nước ngoài được đứng tên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
– Là công dân Việt Nam; hoặc
– Là người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài và:
+ Được phép nhập cảnh vào Việt Nam;
+ Đủ điều kiện sở hữu nhà ở theo quy định pháp luật.
Khi đáp ứng điều kiện, người thừa kế sẽ thực hiện:
– Đăng ký biến động đất đai;
– Được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên mình.
TRƯỜNG HỢP 2: KHÔNG ĐƯỢC ĐỨNG TÊN SỔ ĐỎ NHƯNG VẪN ĐƯỢC HƯỞNG DI SẢN
Người Việt Nam định cư ở nước ngoài sẽ không được đứng tên Sổ đỏ nếu:
– Không được phép nhập cảnh vào Việt Nam; hoặc
– Không thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở gắn liền với đất tại Việt Nam.
Tuy nhiên, cần lưu ý:
– Người này vẫn được hưởng giá trị di sản thừa kế;
– Quyền lợi không bị mất, chỉ không được đứng tên trực tiếp trên Sổ đỏ.
Hướng xử lý phần di sản trong trường hợp không đứng tên.
Người thừa kế có thể thực hiện quyền của mình thông qua:
– Ủy quyền cho người khác tại Việt Nam quản lý, sử dụng đất (bằng văn bản công chứng/chứng thực);
– Thực hiện chuyển nhượng, tặng cho phần quyền thừa kế của mình;
– Nhận giá trị tương ứng từ phần di sản được chia.
THỦ TỤC NHẬN THỪA KẾ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT
Người Việt Nam định cư ở nước ngoài có thể nhận thừa kế theo 2 hướng:
(1) THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN
Nếu không có tranh chấp:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
Bước 2: Nộp tại tổ chức công chứng
Bước 3: Công chứng văn bản phân chia di sản
Bước 4: Nhận văn bản thừa kế hợp pháp
Lưu ý:
– Có thể tự về Việt Nam;
– Hoặc ủy quyền hợp pháp;
– Hoặc ký và chứng thực tại cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam ở nước ngoài.
(2) KHỞI KIỆN TRANH CHẤP THỪA KẾ
Nếu có tranh chấp: Khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.
Hồ sơ khởi kiện gồm:
– Đơn khởi kiện;
– Di chúc (nếu có);
– Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
– Giấy chứng tử;
– Giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế;
– Tài liệu chứng cứ khác.
Ngoài ra, người khởi kiện có thể phải chịu:
– Tạm ứng án phí;
– Chi phí tố tụng (định giá, thẩm định, ủy thác tư pháp…).
HỒ SƠ ĐĂNG KÝ BIẾN ĐỘNG ĐẤT ĐAI
Theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP, hồ sơ gồm:
– Đơn đăng ký biến động đất đai (Mẫu số 18);
– Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
– Văn bản khai nhận hoặc phân chia di sản;
– Giấy chứng tử;
– Giấy tờ nhân thân người thừa kế;
– Tài liệu liên quan khác.
Nơi nộp hồ sơ: Người dân có thể nộp tại:
– Bộ phận một cửa UBND;
– Văn phòng đăng ký đất đai;
– Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai;
– Cổng dịch vụ công.
Thời hạn đăng ký biến động: 30 ngày kể từ ngày phát sinh biến động.
Nếu không thực hiện đúng thời hạn, có thể bị xử phạt từ 2–3 triệu đồng theo Nghị định 123/2024/NĐ-CP.
KẾT LUẬN
Từ các quy định pháp luật hiện hành, có thể khẳng định:
– Người Việt Nam định cư ở nước ngoài vẫn có quyền thừa kế đất đai tại Việt Nam;
– Việc được đứng tên Sổ đỏ hay không phụ thuộc vào tình trạng quốc tịch và điều kiện nhập cảnh, sở hữu nhà ở;
– Trường hợp không được đứng tên, người thừa kế vẫn được hưởng giá trị di sản hợp pháp.
Do đó, không phải mọi trường hợp đều bị hạn chế quyền thừa kế, mà chỉ giới hạn ở quyền đứng tên trực tiếp trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
BẠN ĐANG CẦN HỖ TRỢ PHÁP LÝ?
Mọi thông tin trong bài viết đều được tham vấn chuyên môn bởi Luật sư Trần Duy Huy. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về đất đai, ly hôn – quyền nuôi con hoặc các vụ án hình sự, hãy liên hệ ngay để được hỗ trợ kịp thời:
- Hotline/Zalo: 0369151515
- Website: LuậtsưHuy.vn | LUẬTSƯ.NET
Văn phòng làm việc:286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, TP.HCM
