Di chúc là căn cứ pháp lý quan trọng thể hiện ý chí của người để lại tài sản sau khi qua đời. Tuy nhiên, trên thực tế không ít trường hợp người thừa kế vì muốn chiếm đoạt tài sản đã thực hiện hành vi làm giả di chúc hoặc giả mạo chữ ký nhằm được hưởng di sản trái với nguyện vọng của người đã mất. Vậy hành vi làm giả di chúc để hưởng thừa kế sẽ bị xử lý ra sao? Có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?
LÀM GIẢ DI CHÚC CÓ ĐƯỢC HƯỞNG THỪA KẾ KHÔNG?
Theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015, người có hành vi giả mạo, sửa chữa, hủy hoại hoặc che giấu di chúc nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ di sản trái với ý chí của người để lại tài sản sẽ thuộc trường hợp không được quyền hưởng di sản thừa kế.
Điều này có nghĩa, nếu một cá nhân tự ý làm giả di chúc hoặc giả chữ ký của người để lại di sản để bổ sung tên mình vào danh sách người thừa kế hoặc tăng phần tài sản được hưởng thì sẽ bị tước quyền hưởng di sản.
Tuy nhiên, pháp luật vẫn có ngoại lệ. Trường hợp người để lại di sản biết rõ hành vi vi phạm của người đó nhưng trong một bản di chúc hợp pháp vẫn quyết định cho họ hưởng di sản thì người này vẫn có thể được nhận thừa kế theo nội dung di chúc.
Như vậy, hành vi làm giả di chúc không chỉ khiến người vi phạm mất quyền hưởng di sản mà còn có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý khác.
LÀM GIẢ DI CHÚC CÓ THỂ BỊ XỬ PHẠT HÀNH CHÍNH
Ngoài việc không được hưởng di sản, người làm giả di chúc để chiếm đoạt tài sản còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.
Căn cứ điểm c khoản 1 Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản của người khác có thể bị xử phạt tiền từ 02 – 03 triệu đồng.
Trong trường hợp làm giả di chúc nhằm chiếm đoạt tài sản thừa kế, hành vi này có thể được xem là dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản.
Do đó, nếu chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm hình sự, người vi phạm vẫn có thể bị:
– Phạt tiền từ 02 – 03 triệu đồng;
– Buộc hoàn trả tài sản đã chiếm đoạt (nếu có);
– Khắc phục hậu quả theo quy định pháp luật.
Mức xử phạt hành chính tuy không quá lớn nhưng đây vẫn là căn cứ pháp lý quan trọng để xử lý các trường hợp vi phạm chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
CÓ THỂ BỊ TRUY CỨU TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ
Trên thực tế, hành vi làm giả di chúc thường không dừng lại ở việc sửa nội dung đơn thuần mà còn có thể bao gồm:
– Giả mạo chữ ký của người lập di chúc;
– Làm giả dấu xác nhận của tổ chức hành nghề công chứng;
– Làm giả chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã đối với di chúc có công chứng, chứng thực.
Trong các trường hợp này, người vi phạm có thể bị xử lý về:
– Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; hoặc
– Tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức.
Theo quy định tại khoản 126 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự, khung hình phạt đối với hành vi này gồm:
Khung 1: Người phạm tội có thể bị:
– Phạt tiền từ 30 – 100 triệu đồng;
– Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm; hoặc
– Phạt tù từ 06 tháng đến 02 năm.
Áp dụng đối với hành vi làm giả hoặc sử dụng con dấu, tài liệu, giấy tờ giả để thực hiện hành vi trái pháp luật.
Khung 2: Phạt tù từ 02 – 05 năm nếu thuộc một trong các trường hợp:
– Có tổ chức;
– Phạm tội từ 02 lần trở lên;
– Sử dụng giấy tờ giả để thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc nghiêm trọng;
– Thu lợi bất chính từ 10 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng;
– Tái phạm nguy hiểm.
Khung 3: Phạt tù từ 03 – 07 năm nếu:
– Thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên; hoặc
– Sử dụng tài liệu giả để thực hiện tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.
Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt bổ sung từ 05 – 50 triệu đồng.
LƯU Ý KHI PHÁT HIỆN DI CHÚC CÓ DẤU HIỆU BỊ LÀM GIẢ
Nếu nghi ngờ di chúc bị giả mạo, người có quyền lợi liên quan nên thực hiện một số bước sau:
– Kiểm tra hình thức, nội dung và chữ ký trong di chúc;
– Đối chiếu với chữ ký, chữ viết thật của người để lại di sản;
– Xác minh việc công chứng hoặc chứng thực;
– Yêu cầu giám định chữ ký, chữ viết nếu cần thiết;
– Khởi kiện hoặc tố giác hành vi vi phạm đến cơ quan có thẩm quyền.
Việc xử lý sớm sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của các đồng thừa kế và hạn chế nguy cơ tài sản bị chiếm đoạt trái pháp luật.
KẾT LUẬN
Làm giả di chúc để hưởng thừa kế là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Người thực hiện hành vi này không chỉ bị tước quyền hưởng di sản mà còn có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.
Do đó, khi phát hiện có dấu hiệu giả mạo di chúc, người liên quan nên nhanh chóng thu thập chứng cứ và thực hiện các biện pháp pháp lý cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
BẠN ĐANG CẦN HỖ TRỢ PHÁP LÝ?
Mọi thông tin trong bài viết đều được tham vấn chuyên môn bởi Luật sư Trần Duy Huy. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về đất đai, ly hôn – quyền nuôi con hoặc các vụ án hình sự, hãy liên hệ ngay để được hỗ trợ kịp thời:
- Hotline/Zalo: 0369151515
- Website: LuậtsưHuy.vn | LUẬTSƯ.NET
Văn phòng làm việc:286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, TP.HCM
