Nhiều người cho rằng khi cha mẹ qua đời mà vẫn còn các khoản nợ chưa thanh toán thì con cái đương nhiên phải có trách nhiệm trả thay. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành không quy định theo hướng này. Vậy trường hợp bố mẹ chết không để lại di sản thừa kế thì con cái có phải trả nợ thay không? Cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
Nghĩa vụ của con cái đối với cha mẹ theo quy định pháp luật
Theo Điều 70 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, con có các quyền và nghĩa vụ cơ bản đối với cha mẹ như:
– Được cha mẹ yêu thương, tôn trọng, chăm sóc, giáo dục và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp;
– Có bổn phận kính trọng, hiếu thảo, biết ơn và phụng dưỡng cha mẹ;
– Giữ gìn danh dự, truyền thống tốt đẹp của gia đình;
– Tham gia công việc gia đình phù hợp với khả năng.
Như vậy, pháp luật quy định nghĩa vụ chăm sóc, phụng dưỡng cha mẹ nhưng không quy định con cái mặc nhiên phải trả nợ thay cha mẹ sau khi cha mẹ qua đời.
Bố mẹ chết không để lại di sản, con cái có phải trả nợ thay không?
Để xác định con cái có phải thanh toán khoản nợ của cha mẹ hay không, cần xem xét từng trường hợp cụ thể.
Trường hợp con là người bảo lãnh hoặc đồng nghĩa vụ trả nợ:
Theo Điều 335 Bộ luật Dân sự 2015, bảo lãnh là việc người thứ ba cam kết với bên có quyền sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghĩa vụ nếu đến hạn mà bên này không thực hiện hoặc thực hiện không đúng.
Do đó, nếu con cái:
– Là người bảo lãnh cho khoản vay của cha mẹ; hoặc
– Là người đồng vay, đồng ký kết nghĩa vụ trả nợ;
Thì khi cha mẹ không còn khả năng thực hiện nghĩa vụ hoặc đã qua đời, người con vẫn phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ theo cam kết.
Nói cách khác, trong trường hợp này, nghĩa vụ trả nợ phát sinh từ chính giao dịch mà người con đã tham gia, không phụ thuộc việc có nhận di sản hay không.
Trường hợp con không bảo lãnh, không đồng vay: Theo Điều 615 Bộ luật Dân sự 2015, nghĩa vụ tài sản do người chết để lại được thực hiện như sau:
– Người thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản của người chết trong phạm vi di sản được hưởng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác;
– Nếu di sản chưa chia, nghĩa vụ được thực hiện từ khối di sản;
– Nếu di sản đã chia, mỗi người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tương ứng với phần di sản đã nhận.
Như vậy:
– Nếu cha mẹ có để lại di sản và con nhận thừa kế, con có trách nhiệm thanh toán khoản nợ trong phạm vi tài sản được hưởng;
– Nếu cha mẹ không để lại bất kỳ di sản nào, hoặc có nhưng con không nhận thừa kế, thì con không phải dùng tài sản riêng của mình để trả nợ thay cha mẹ.
Ví dụ thực tế: Ông A vay ngân hàng 500 triệu đồng nhưng mất trước thời hạn trả nợ. Sau khi qua đời:
– Nếu ông A để lại căn nhà trị giá 1 tỷ đồng cho các con thì khoản nợ 500 triệu sẽ được thanh toán từ giá trị di sản trước khi chia thừa kế;
– Nếu ông A không có tài sản để lại và các con không bảo lãnh khoản vay, ngân hàng không có quyền yêu cầu các con dùng tiền riêng để trả nợ.
Kết luận
Con cái không có nghĩa vụ bắt buộc phải trả nợ thay cha mẹ khi cha mẹ qua đời, trừ các trường hợp:
– Là người bảo lãnh hoặc đồng nghĩa vụ trả nợ;
– Nhận di sản thừa kế từ cha mẹ thì phải thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi phần di sản được hưởng.
Do đó, nếu bố mẹ chết mà không để lại di sản thừa kế và con không có cam kết bảo lãnh hay nghĩa vụ liên quan đến khoản nợ, thì không phát sinh trách nhiệm trả nợ bằng tài sản riêng của con.
BẠN ĐANG CẦN HỖ TRỢ PHÁP LÝ?
Mọi thông tin trong bài viết đều được tham vấn chuyên môn bởi Luật sư Trần Duy Huy. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về đất đai, ly hôn – quyền nuôi con hoặc các vụ án hình sự, hãy liên hệ ngay để được hỗ trợ kịp thời:
- Hotline/Zalo: 0369151515
- Website: LuậtsưHuy.vn | LUẬTSƯ.NET
Văn phòng làm việc:286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, TP.HCM
