Trong quá trình giải quyết tranh chấp thừa kế tại Tòa án, không ít trường hợp một người thừa kế tự nguyện nhường lại phần di sản mình được hưởng cho người khác trong cùng hàng thừa kế. Khi đó, nhiều người đặt ra câu hỏi: người nhường kỷ phần hay người nhận kỷ phần sẽ là người phải chịu án phí dân sự sơ thẩm?
Đây là vấn đề có ý nghĩa thực tiễn quan trọng bởi án phí trong các vụ án thừa kế thường được xác định theo giá trị tài sản được hưởng. Việc hiểu đúng quy định pháp luật sẽ giúp các đương sự chủ động hơn trong quá trình thỏa thuận phân chia di sản cũng như dự liệu chi phí tố tụng phát sinh.
NGUYÊN TẮC XÁC ĐỊNH ÁN PHÍ TRONG VỤ ÁN CHIA THỪA KẾ
Theo điểm a khoản 7 Điều 27 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, án phí dân sự sơ thẩm trong vụ án chia di sản thừa kế được xác định theo nguyên tắc:
Đương sự được hưởng bao nhiêu tài sản thì phải chịu án phí tương ứng với giá trị phần tài sản đó.
Nói cách khác, án phí trong tranh chấp thừa kế thường là án phí dân sự có giá ngạch và được tính dựa trên giá trị kỷ phần mà mỗi người thực tế được hưởng theo bản án hoặc quyết định của Tòa án.
Cụ thể:
– Người được chia di sản phải chịu án phí tương ứng với giá trị tài sản được nhận;
– Nếu yêu cầu chia thừa kế bị bác toàn bộ thì người yêu cầu không phải chịu án phí đối với phần yêu cầu bị bác;
– Trường hợp Tòa án xác định tài sản yêu cầu phân chia không phải di sản thừa kế thì đương sự có thể phải chịu án phí dân sự sơ thẩm không có giá ngạch theo quy định.
NGƯỜI ĐƯỢC NHƯỜNG KỶ PHẦN THỪA KẾ CÓ PHẢI CHỊU ÁN PHÍ KHÔNG?
Trong thực tế, có trường hợp người thừa kế được hưởng một phần di sản nhưng tự nguyện nhường toàn bộ hoặc một phần kỷ phần của mình cho người khác và được Tòa án ghi nhận trong bản án.
Vậy vấn đề đặt ra là ai sẽ là người phải nộp án phí đối với phần tài sản được nhường lại?
Theo hướng dẫn tại Công văn 1083/VKSTC-V9 năm 2024 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao:
– Người trực tiếp nhận phần di sản được nhường sẽ là người có nghĩa vụ chịu án phí dân sự có giá ngạch đối với giá trị tài sản đó;
– Người nhường kỷ phần không phải chịu án phí đối với phần tài sản đã chuyển cho người khác hưởng.
Điều này xuất phát từ nguyên tắc người thực tế được hưởng quyền lợi tài sản theo bản án sẽ là người có nghĩa vụ nộp án phí tương ứng cho Nhà nước.
TRƯỜNG HỢP ĐƯỢC MIỄN ÁN PHÍ KHI NHẬN KỶ PHẦN THỪA KẾ
Một vấn đề đáng chú ý là trường hợp người được nhận kỷ phần thuộc diện được miễn án phí theo quy định pháp luật.
Theo khoản 1 Điều 12 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, một số đối tượng được miễn án phí gồm:
– Người cao tuổi;
– Người thuộc hộ nghèo;
– Người có công với cách mạng;
– Người khuyết tật;
– Một số trường hợp đặc biệt khác theo luật định.
Nếu người được nhận kỷ phần thừa kế đồng thời thuộc diện được miễn án phí thì họ có thể được miễn án phí đối với:
– Phần di sản họ được hưởng theo quy định pháp luật;
– Phần tài sản được người khác tự nguyện nhường lại.
Hướng dẫn này được đánh giá là phù hợp với nguyên tắc bảo vệ quyền lợi của đương sự và áp dụng theo hướng có lợi cho người thuộc diện được miễn án phí.
ÁN PHÍ THỪA KẾ ĐƯỢC TÍNH NHƯ THẾ NÀO?
Trong vụ án chia thừa kế, mức án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch sẽ được xác định theo giá trị phần tài sản mà mỗi người được hưởng theo quy định tại Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14.
Do đó:
– Người nhận phần tài sản có giá trị càng lớn thì mức án phí phải nộp càng cao;
– Nếu thuộc trường hợp được miễn hoặc giảm án phí thì sẽ được áp dụng theo quy định tương ứng.
Trong nhiều trường hợp, việc tính toán nghĩa vụ án phí có thể ảnh hưởng trực tiếp đến phương án thỏa thuận chia di sản giữa các đồng thừa kế.
MỘT SỐ LƯU Ý KHI THỎA THUẬN NHƯỜNG KỶ PHẦN THỪA KẾ
Khi các đồng thừa kế có thỏa thuận nhường phần di sản cho nhau, cần lưu ý:
– Nội dung thỏa thuận nên được thể hiện rõ ràng trong quá trình giải quyết vụ án;
– Tòa án cần ghi nhận cụ thể trong bản án hoặc quyết định;
– Cần xem xét trước nghĩa vụ án phí để tránh phát sinh tranh chấp sau này;
– Trường hợp người nhận thuộc diện miễn án phí cần chuẩn bị tài liệu chứng minh để được xem xét áp dụng.
Việc tham khảo ý kiến luật sư ngay từ đầu sẽ giúp các bên xây dựng phương án phân chia di sản phù hợp, hạn chế rủi ro và tối ưu quyền lợi hợp pháp của mình.
KẾT LUẬN
Theo quy định hiện hành, trong trường hợp một người thừa kế tự nguyện nhường kỷ phần cho người khác và được Tòa án ghi nhận, người trực tiếp nhận phần di sản đó sẽ là người có nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch tương ứng với giá trị tài sản được hưởng.
Tuy nhiên, nếu người nhận thuộc trường hợp được miễn án phí theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 thì có thể được miễn án phí đối với cả phần tài sản được chia và phần tài sản được nhường lại.
Việc hiểu đúng quy định về án phí trong tranh chấp thừa kế sẽ giúp các đương sự chủ động hơn trong quá trình khởi kiện, thỏa thuận phân chia di sản và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình tại Tòa án.
Nếu bạn đang gặp vướng mắc liên quan đến:
– Chia di sản thừa kế;
– Tranh chấp tài sản thừa kế;
– Án phí trong vụ án thừa kế;
– Thỏa thuận nhường kỷ phần thừa kế;
– Khởi kiện chia di sản tại Tòa án;
Liên hệ trực tiếp với Trần Duy Huy để được hỗ trợ: Tại đây
BẠN ĐANG CẦN HỖ TRỢ PHÁP LÝ?
Mọi thông tin trong bài viết đều được tham vấn chuyên môn bởi Luật sư Trần Duy Huy. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về đất đai, ly hôn – quyền nuôi con hoặc các vụ án hình sự, hãy liên hệ ngay để được hỗ trợ kịp thời:
LUẬT SƯ TRẦN DUY HUY
Hotline: 0369151515
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, Hồ Chí Minh
