Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế được giới hạn trong một khoảng thời gian nhất định. Vậy nếu bố mẹ đã mất hơn 30 năm, con cái hoặc người thân còn có quyền yêu cầu chia di sản hay không? Trường hợp phát sinh tranh chấp thì xử lý như thế nào? Dưới đây là những quy định pháp luật cần lưu ý.
BỐ MẸ MẤT HƠN 30 NĂM THÌ CHIA THỪA KẾ RA SAO?
Theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản được xác định như sau:
– 30 năm đối với bất động sản kể từ thời điểm mở thừa kế;
– 10 năm đối với động sản kể từ thời điểm mở thừa kế.
Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người để lại di sản chết.
Như vậy, nếu bố mẹ mất đã hơn 30 năm và di sản là bất động sản (như nhà, đất), về nguyên tắc, thời hiệu yêu cầu chia di sản đã hết. Khi đó, tài sản thường không còn được giải quyết theo thủ tục chia thừa kế thông thường mà sẽ được xem xét theo quy định pháp luật khác.
Tuy nhiên, đối với một số trường hợp phát sinh từ nhiều năm trước, việc tính thời hiệu còn phải căn cứ thêm vào các văn bản hướng dẫn như:
– Nghị quyết 02/2004/NQ-HĐTP;
– Nghị quyết 58/1998/NQ-UBTVQH10;
– Nghị quyết 1037/2006/NQ-UBTVQH11.
Một số khoảng thời gian không tính vào thời hiệu khởi kiện, gồm:
– Từ 01/7/1996 đến 01/01/1999 đối với một số tranh chấp liên quan đến nhà ở;
– Từ 01/7/1996 đến 01/9/2006 đối với trường hợp di sản là nhà ở có người Việt Nam định cư ở nước ngoài tham gia.
Do đó, không phải cứ đủ 30 năm là đương nhiên mất quyền yêu cầu chia di sản. Khi xem xét cần xác định rõ:
– Thời điểm người để lại di sản qua đời;
– Loại tài sản để lại là động sản hay bất động sản;
– Có liên quan đến nhà ở hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài hay không;
– Khoảng thời gian được loại trừ khi tính thời hiệu.
Hết thời hiệu chia di sản thì tài sản thuộc về ai?
Sau khi hết thời hiệu yêu cầu chia di sản:
– Di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý, sử dụng tài sản;
– Nếu không có người quản lý thì tài sản có thể thuộc về Nhà nước theo quy định pháp luật.
Ngoài ra, theo hướng dẫn tại Nghị quyết 02/2004/NQ-HĐTP, nếu sau thời hạn 10 năm kể từ thời điểm mở thừa kế mà các đồng thừa kế không phát sinh tranh chấp và đều thừa nhận di sản chưa chia thì tài sản có thể được xác định là tài sản chung của các đồng thừa kế.
Khi đó, nếu phát sinh tranh chấp, vụ việc có thể được giải quyết theo hướng tranh chấp chia tài sản chung thay vì tranh chấp thừa kế.
Các thời hiệu liên quan đến thừa kế cần lưu ý
Ngoài thời hiệu chia di sản, pháp luật còn quy định:
Thời hiệu yêu cầu chia di sản:
– 30 năm đối với bất động sản;
– 10 năm đối với động sản.
Thời hiệu xác nhận hoặc bác bỏ quyền thừa kế: 10 năm kể từ thời điểm mở thừa kế.
Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản: 03 năm kể từ thời điểm mở thừa kế.
Vì vậy, trong trường hợp bố mẹ mất đã lâu, người có quyền lợi liên quan nên rà soát hồ sơ pháp lý để xác định còn hay hết thời hiệu trước khi tiến hành khởi kiện.
THỦ TỤC PHÂN CHIA THỪA KẾ KHI BỐ MẸ MẤT HƠN 30 NĂM
Việc phân chia di sản trong trường hợp bố mẹ đã mất hơn 30 năm phụ thuộc vào việc có hay không có di chúc.
THỪA KẾ THEO DI CHÚC:
Theo Điều 659 Bộ luật Dân sự 2015, nếu bố mẹ để lại di chúc hợp pháp thì di sản được phân chia theo nội dung di chúc.
(1) Trường hợp di chúc phân chia rõ tài sản cho từng người
Nếu di chúc xác định cụ thể từng người được hưởng phần tài sản riêng, người thừa kế cần thực hiện:
– Thủ tục nhận di sản thừa kế;
– Thủ tục sang tên tài sản.
Người đang lưu giữ di chúc có trách nhiệm giao lại di chúc cho người thừa kế hoặc người có thẩm quyền công bố di chúc.
(2) Trường hợp di chúc không xác định rõ phần tài sản
Nếu di chúc không ghi rõ tỷ lệ hoặc phần tài sản của từng người, các đồng thừa kế có thể lập Văn bản thỏa thuận phân chia di sản và công chứng theo quy định.
Hồ sơ công chứng cần chuẩn bị:
– Phiếu yêu cầu công chứng;
– Bản di chúc;
– Giấy chứng tử của người để lại di sản;
– Giấy đăng ký kết hôn (nếu có);
– CCCD/CMND/hộ chiếu của người thừa kế;
– Giấy khai sinh hoặc giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế;
– Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản.
Đối với động sản:
– Đăng ký xe;
– Sổ tiết kiệm;
– Các giấy tờ tài sản khác.
Đối với bất động sản:
– Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
– Hồ sơ nhà đất liên quan.
Cơ quan thực hiện: Người thừa kế nộp hồ sơ tại:
– Phòng công chứng;
– Văn phòng công chứng.
Thời gian giải quyết: Thông thường từ 02 ngày làm việc đến tối đa 10 ngày làm việc nếu hồ sơ phức tạp.
THỪA KẾ THEO PHÁP LUẬT:
Theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, di sản được chia theo pháp luật trong các trường hợp:
– Không có di chúc;
– Di chúc không hợp pháp;
– Di chúc không định đoạt hết tài sản;
– Người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc;
– Người được chỉ định hưởng di sản không có quyền hưởng hoặc từ chối nhận di sản.
Trong trường hợp này, người thừa kế theo pháp luật có thể thực hiện:
– Văn bản khai nhận di sản thừa kế; hoặc
– Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế.
Sau đó, thực hiện thủ tục công chứng theo quy định của Luật Công chứng 2014.
KẾT LUẬN
Bố mẹ mất hơn 30 năm không đồng nghĩa chắc chắn mất hoàn toàn quyền thừa kế. Việc còn được yêu cầu chia di sản hay không phụ thuộc vào:
– Loại tài sản để lại;
– Thời điểm mở thừa kế;
– Cách tính thời hiệu theo từng giai đoạn pháp luật;
– Tình trạng quản lý tài sản và việc phát sinh tranh chấp.
Do đó, trước khi yêu cầu chia di sản trong trường hợp bố mẹ mất đã lâu, người thừa kế nên kiểm tra kỹ hồ sơ pháp lý và thời hiệu để bảo đảm quyền lợi của mình.
BẠN ĐANG CẦN HỖ TRỢ PHÁP LÝ?
Mọi thông tin trong bài viết đều được tham vấn chuyên môn bởi Luật sư Trần Duy Huy. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về đất đai, ly hôn – quyền nuôi con hoặc các vụ án hình sự, hãy liên hệ ngay để được hỗ trợ kịp thời:
- Hotline/Zalo: 0369151515
- Website: LuậtsưHuy.vn | LUẬTSƯ.NET
Văn phòng làm việc:286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, TP.HCM
