Khi khởi kiện yêu cầu những người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản do người chết để lại, nhiều người gặp khó khăn vì chưa thu thập được tài liệu, chứng cứ chứng minh người chết có để lại di sản. Vậy trong trường hợp này, Tòa án có được trả lại đơn khởi kiện với lý do “chưa đủ điều kiện khởi kiện” hay không?
Đây là vấn đề thực tế thường gặp trong các vụ án tranh chấp thừa kế, đặc biệt khi tài sản chưa được kê khai rõ ràng hoặc người khởi kiện không trực tiếp quản lý giấy tờ liên quan đến di sản.
KHÔNG CÓ TÀI LIỆU CHỨNG MINH DI SẢN, TÒA ÁN CÓ ĐƯỢC TRẢ LẠI ĐƠN KHỞI KIỆN?
Ngày 28/4/2026, Tòa án nhân dân Tối cao ban hành Công văn 250/TANDTC-PC thông báo kết quả giải đáp trực tuyến một số vướng mắc trong công tác xét xử.
Theo đó, tại Mục 27 Công văn 250/TANDTC-PC năm 2026 có nêu rõ, khi khởi kiện những người thừa kế để thực hiện nghĩa vụ về tài sản do người chết để lại thì người khởi kiện không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh là người chết có để lại tài sản.
Trong trường hợp này Tòa án thụ lý vụ án hay trả lại đơn khởi kiện vì thuộc trường hợp “chưa có đủ điều kiện khởi kiện theo quy định của pháp luật” quy định tại điểm b khoản 1 Điều 192 của Bộ luật Tố tụng dân sự?
Tòa án nhân dân Tối cao giải đáp về tình huống này như sau:
Tại điểm b khoản 1 Điều 192 của Bộ luật Tố tụng dân sự quy định:
“b) Chưa có đủ điều kiện khởi kiện theo quy định của pháp luật.
Chưa có đủ điều kiện khởi kiện là trường hợp pháp luật có quy định về các điều kiện khởi kiện nhưng người khởi kiện đã khởi kiện đến Tòa án khi còn thiếu một trong các điều kiện đó;”
Khoản 1 Điều 3 Nghị quyết số 04/2017/NQ-HĐTP ngày 05/5/2017 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn:
“Chưa có đủ điều kiện khởi kiện theo quy định của pháp luật là trường hợp pháp luật tố tụng dân sự, pháp luật khác có quy định về các điều kiện để cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình hoặc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khác, lợi ích công cộng và lợi ích của Nhà nước nhưng người khởi kiện đã khởi kiện đến Tòa án khi còn thiểu một trong các điều kiện đó”.
Như vậy, tại thời điểm khởi kiện người khởi kiện không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh là người chết có để lại tài sản thì không thuộc trường hợp “chưa đủ điều kiện khởi kiện” theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 192 của Bộ luật Tố tụng dân sự và hướng dẫn tại khoản 1 Điều 3 Nghị quyết số 04/2017/NQ-HĐTP ngày 05/5/2017 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao nên Tòa án vẫn phải xem xét thụ lý vụ án. Tuy nhiên, sau khi thụ lý vụ án Tòa án phải yêu cầu người khởi kiện cung cấp tài liệu, chứng
NHỮNG TRƯỜNG HỢP THƯỜNG GẶP TRONG TRANH CHẤP THỪA KẾ
Trên thực tế, nhiều tranh chấp phát sinh trong các trường hợp:
– Không giữ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
– Không biết đầy đủ tài sản người chết để lại;
– Đồng thừa kế che giấu tài sản;
– Tài sản đứng tên người khác;
– Chưa xác định được toàn bộ hàng thừa kế.
Đây cũng là lý do nhiều vụ án thừa kế cần quá trình tố tụng để xác minh, thu thập và đánh giá chứng cứ.
KẾT LUẬN
Việc người khởi kiện chưa cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh người chết có để lại tài sản không thuộc trường hợp “chưa đủ điều kiện khởi kiện” theo điểm b khoản 1 Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự và hướng dẫn tại Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP.
Do đó, Tòa án không được trả lại đơn khởi kiện chỉ vì lý do chưa có tài liệu chứng minh di sản tại thời điểm nộp đơn mà vẫn phải xem xét thụ lý vụ án theo quy định.
Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết vụ án, người khởi kiện vẫn phải thực hiện nghĩa vụ cung cấp chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của mình.
BẠN ĐANG CẦN HỖ TRỢ PHÁP LÝ?
Mọi thông tin trong bài viết đều được tham vấn chuyên môn bởi Luật sư Trần Duy Huy. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về đất đai, ly hôn – quyền nuôi con hoặc các vụ án hình sự, hãy liên hệ ngay để được hỗ trợ kịp thời:
- Hotline/Zalo: 0369151515
- Website: LuậtsưHuy.vn | LUẬTSƯ.NET
Văn phòng làm việc: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, TP.HCM
