Từ ngày 01/7/2025, hành vi sử dụng trái phép chất ma túy trong một số trường hợp nhất định đã chính thức bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định mới của Bộ luật Hình sự sửa đổi 2025. Vậy người sử dụng ma túy khi nào bị xử lý hình sự, mức phạt ra sao và áp dụng đối với những đối tượng nào? Cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.
NGƯỜI SỬ DỤNG TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY ĐƯỢC HIỂU NHƯ THẾ NÀO?
Theo khoản 10 Điều 2 Luật Phòng, chống ma túy 2021, người sử dụng trái phép chất ma túy là người có hành vi sử dụng chất ma túy mà không được cơ quan, tổ chức hoặc người có thẩm quyền cho phép và có kết quả xét nghiệm dương tính với chất ma túy trong cơ thể.
Trước đây, Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) chưa quy định tội danh riêng đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy. Việc xử lý chủ yếu tập trung vào các hành vi như tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc sản xuất trái phép chất ma túy.
Tuy nhiên, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2025 đã bổ sung thêm tội danh “Sử dụng trái phép chất ma túy” tại Điều 256a, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025.
Quy định mới này nhằm tăng cường quản lý đối với người đang trong quá trình cai nghiện, sau cai nghiện hoặc thuộc diện quản lý nhưng vẫn tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy.
TỘI SỬ DỤNG TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY BỊ XỬ LÝ HÌNH SỰ RA SAO NĂM 2026?
Theo khoản 20 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2025, người sử dụng trái phép chất ma túy có thể bị phạt tù từ 02 năm đến 03 năm nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
(1) ĐANG TRONG THỜI HẠN CAI NGHIỆN MA TÚY HOẶC ĐIỀU TRỊ NGHIỆN BẰNG THUỐC THAY THẾ
Người đang chấp hành cai nghiện ma túy hoặc đang điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế nhưng vẫn tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy sẽ bị xử lý hình sự.
Theo Luật Phòng, chống ma túy 2021:
– Thời hạn cai nghiện bắt buộc đối với người nghiện ma túy là từ 06 tháng đến 12 tháng.
– Người điều trị nghiện bằng thuốc thay thế chỉ được chấm dứt điều trị khi có nguyện vọng và đáp ứng điều kiện theo quy định.
Do đó, trong thời gian này, việc tiếp tục sử dụng ma túy bị xem là hành vi tái phạm nguy hiểm về quản lý nghiện.
(2) ĐANG TRONG THỜI HẠN QUẢN LÝ SAU CAI NGHIỆN MA TÚY
Người đã hoàn thành cai nghiện nhưng vẫn đang trong thời gian quản lý sau cai nghiện mà tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy cũng bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Cụ thể:
– Người hoàn thành cai nghiện tự nguyện hoặc điều trị bằng thuốc thay thế: quản lý sau cai trong 01 năm.
– Người chấp hành xong quyết định đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc: quản lý sau cai trong 02 năm.
Nếu trong thời gian này tái sử dụng ma túy, người vi phạm có thể bị xử lý theo Điều 256a.
(3) TRONG 02 NĂM KỂ TỪ NGÀY HẾT THỜI HẠN QUẢN LÝ SAU CAI VÀ ĐANG BỊ QUẢN LÝ NGƯỜI SỬ DỤNG TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY
Người từng hoàn thành thời gian quản lý sau cai nhưng vẫn thuộc diện quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy theo Luật Phòng, chống ma túy mà tiếp tục sử dụng ma túy trong thời hạn 02 năm tiếp theo vẫn có thể bị xử lý hình sự.
Theo khoản 2 Điều 23 Luật Phòng, chống ma túy 2021 quy định thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy là 01 năm kể từ ngày Chủ tịch UBND cấp xã ban hành quyết định quản lý.
(4) TRONG 02 NĂM KỂ TỪ KHI TỰ Ý CHẤM DỨT CAI NGHIỆN HOẶC ĐIỀU TRỊ THAY THẾ
Người tự ý bỏ cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc tự ý chấm dứt điều trị nghiện bằng thuốc thay thế mà trong vòng 02 năm kể từ thời điểm chấm dứt vẫn tiếp tục sử dụng ma túy sẽ thuộc trường hợp bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng bỏ dở quá trình cai nghiện rồi tái sử dụng chất ma túy.
TÁI PHẠM TỘI SỬ DỤNG TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY BỊ PHẠT THẾ NÀO?
Người tái phạm tội sử dụng trái phép chất ma túy sẽ bị phạt tù từ 03 năm đến 05 năm.
Ngoài ra, nếu người đã bị kết án về tội này mà chưa được xóa án tích, sau đó tiếp tục thực hiện các hành vi liên quan đến ma túy thì có thể bị xử lý về các tội danh nghiêm trọng hơn, bao gồm:
– Tàng trữ trái phép chất ma túy theo Điều 249;
– Vận chuyển trái phép chất ma túy theo Điều 250;
– Chiếm đoạt chất ma túy theo Điều 252 Bộ luật Hình sự sửa đổi 2025.
QUY ĐỊNH MỚI ĐƯỢC ÁP DỤNG TỪ THỜI ĐIỂM NÀO?
Tội danh Sử dụng trái phép chất ma túy theo Điều 256a được áp dụng đối với hành vi phạm tội thực hiện từ 0 giờ 00 phút ngày 01/7/2025.
Những hành vi sử dụng ma túy xảy ra trước thời điểm này không áp dụng quy định hình sự mới.
KẾT LUẬN:
Từ ngày 01/7/2025, không phải mọi trường hợp sử dụng ma túy đều bị xử lý hình sự, mà chỉ áp dụng đối với người thuộc nhóm đang cai nghiện, sau cai nghiện, đang bị quản lý hoặc tự ý chấm dứt quá trình cai nghiện nhưng vẫn tái sử dụng.
Việc bổ sung Điều 256a cho thấy chính sách quản lý chặt chẽ hơn đối với người nghiện và người sử dụng ma túy, đồng thời tăng tính răn đe nhằm hạn chế tái nghiện và các hành vi vi phạm liên quan đến ma túy.
BẠN ĐANG CẦN HỖ TRỢ PHÁP LÝ?
Mọi thông tin trong bài viết đều được tham vấn chuyên môn bởi Luật sư Trần Duy Huy. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về đất đai, ly hôn – quyền nuôi con hoặc các vụ án hình sự, hãy liên hệ ngay để được hỗ trợ kịp thời:
- Hotline/Zalo: 0369151515
- Website: LuậtsưHuy.vn | LUẬTSƯ.NET
Văn phòng làm việc: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, TP.HCM
